Betonarme güçlendirme nedir?
Betonarme güçlendirme, mevcut bir binanın taşıyıcı sistemine yeni betonarme elemanlar eklenmesi veya mevcut elemanların kesitlerinin büyütülmesi yoluyla deprem performansının artırılmasıdır. Karbon fiberden farklı olarak yalnızca dayanımı değil, binanın rijitliğini de artırır. Bu nedenle analizde göreli kat ötelemelerinin yönetmelik sınırlarını aştığı, yumuşak katı olan veya taşıyıcı sistemi yetersiz binalarda temel çözümdür.
Betonarme güçlendirme yöntemleri
Kolon mantolama
Mevcut kolonun dört yüzü veya erişilebilen yüzleri pürüzlendirilir, yeni boyuna donatılar ve sık etriyeler yerleştirilir, kimyasal ankrajlarla eski betona bağlanır ve genellikle akışkan (kendiliğinden yerleşen) beton veya harçla doldurulur. Sonuçta kesit büyür, sargı etkisi artar ve kolonun kesme kapasitesi yükselir.
Betonarme perde ekleme
Binanın plandaki uygun akslarına, temelden çatıya kadar sürekli yeni betonarme perdeler eklenir. Perdeler mevcut kiriş ve kolonlara ankrajlarla bağlanır, temelde yeni perde temelleriyle zemine aktarılır. Doğru yerleştirilen perdeler binanın burulma düzensizliğini de giderir.
Dolgu duvarların betonarme perdeye dönüştürülmesi
Uygun konumdaki tuğla dolgu duvarlar kaldırılarak yerine betonarme perde yapılabilir. Böylece mimari düzen korunurken taşıyıcı sistem güçlendirilir.
Kiriş ve temel güçlendirme
Yeni perdelerin ve büyüyen kolonların yükünü taşımak için temel genişletme, temel kirişleri ekleme veya radye takviyesi yapılır. Temelden kopuk bir üst yapı güçlendirmesi işe yaramaz; bu nedenle temel her projede ayrıca kontrol edilir.
Hangi durumlarda betonarme güçlendirme gerekir?
- Analizde göreli kat ötelemeleri sınır değerleri aşıyorsa
- Zemin katta dükkân, otopark gibi nedenlerle yumuşak kat veya zayıf kat oluşmuşsa
- Kolon kesitleri ve donatıları yetersiz, beton dayanımı düşükse
- Binada burulma düzensizliği varsa
- Kat ilavesi veya kullanım değişikliği nedeniyle yükler artmışsa
Uygulama sürecimiz
- Deprem performans analizi ve karot/donatı tespiti
- Güçlendirme seçeneklerinin maliyet ve kullanım etkisiyle karşılaştırılması
- Güçlendirme projesinin hazırlanması ve ilgili idare onayı
- Geçici destekleme (dikme) ve çalışma alanlarının hazırlanması
- Pürüzlendirme, ankraj delikleri, ankraj çekme testleri
- Donatı, kalıp ve beton işleri; beton numunelerinin alınması
- Mimari onarımlar ve teslim dosyası
Isı mantolaması güçlendirme değildir
Sahada en sık karşılaştığımız yanılgı, dış cephe ısı yalıtımı yapılmış binaların "mantolandığı için güçlendirildiği" düşüncesidir. Isı yalıtımı (EPS/XPS levhalarla yapılan mantolama) yalnızca enerji tasarrufu sağlar; deprem dayanımına katkısı yoktur. Binanızın güçlendirilip güçlendirilmediğini öğrenmek için onaylı bir güçlendirme projesi ve uygulama kayıtları aranmalıdır.
Sık sorulan sorular
Kolon mantolama nedir?
Mevcut kolonun etrafına yeni boyuna donatı ve etriye yerleştirilip kimyasal ankrajlarla eski betona bağlandıktan sonra yeni beton dökülerek kesitin büyütülmesidir. Kolon hem daha dayanımlı hem daha rijit hale gelir.
Isı yalıtımı mantolaması ile güçlendirme mantolaması aynı şey mi?
Kesinlikle hayır. Dış cephe ısı yalıtımı (mantolama) enerji verimliliği için yapılan bir kaplamadır ve binanın deprem dayanımına hiçbir katkısı yoktur. Güçlendirme mantolaması ise donatı ve betonla taşıyıcı elemanların kesitini büyüten yapısal bir müdahaledir.
Perde duvar eklemek binada ne değiştirir?
Yeni betonarme perdeler deprem yükünün büyük kısmını üstlenir ve katların yanal ötelenmesini sınırlar. Rijitliği yetersiz binalarda en etkili güçlendirme yöntemidir; doğru yerleştirildiğinde mevcut kolonlara binen yükü belirgin biçimde azaltır.
Betonarme güçlendirmede binayı boşaltmak gerekir mi?
Perde ekleme ve yoğun mantolama işlerinde çalışılan katlarda veya dairelerde genellikle geçici boşaltma gerekir. Dış cepheden veya zemin kattan yürütülebilen tasarımlarla bu süre en aza indirilebilir; takvim proje aşamasında planlanır.
